<\/p>\n\n\n\n
U ranu zoru 7. aprila 1992. godine, Fo\u010du je probudila sirena koja je ozna\u010dila po\u010detak najcrnjeg poglavlja u istoriji ovog grada. Toga jutra, zajedni\u010dke snage JNA, paravojna formacija \u201eArkanovi Tigrovi\u201c, Beli orlovi i lokalne srpske formacije, izvr\u0161ile su napad na policijsku stanicu, \u0161to je bio uvod u organizovani pogrom nad bo\u0161nja\u010dkim stanovni\u0161tvom.
Nakon granatiranja \u010dar\u0161ije i stambenih naselja, uslijedili su masovni progoni, hap\u0161enja i ubistva civila. Bo\u0161njaci su odvo\u0111eni u koncentracione logore, a njihova imovina je konfiskovana uz prisilu \u2013 morali su potpisivati dokumenta kojim sve prepisuju \u201eSrpskoj Republici Bosni i Hercegovini\u201c kako bi dobili dozvolu za izlazak iz grada.
Jedan od najzloglasnijih logora bio je Kazneno-popravni dom u Fo\u010di, gdje su zato\u010deni mu\u0161karci svih dobi \u2013 uklju\u010duju\u0107i i maloljetnike, invalide i mentalno oboljele. \u017dene, djevojke i djevoj\u010dice su bile odvajane i zato\u010dene na razli\u010ditim lokacijama pretvorenim u logore za silovanje \u2013 od hotela i sportskih sala do privatnih ku\u0107a. Ove \u017eene su mjesecima bile \u017ertve sistematskog seksualnog zlostavljanja, prisilnih trudno\u0107a i seksualnog ropstva. Na primjeru Fo\u010de, po prvi put je u me\u0111unarodnom pravu seksualno porobljavanje priznato kao zaseban zlo\u010din.
Posebno zloglasna lokacija bio je objekat poznat kao \u201eKaramanova ku\u0107a\u201c, koji je kori\u0161ten kao logor za silovanje pod komandom Miljevinskog bataljona Vojske RS. Djevoj\u010dice, neke stare tek 12 godina, bile su \u017ertve grupnih silovanja, mu\u010denja i trgovine ljudima. Me\u0111u odgovornima su imena poput Radovana Stankovi\u0107a, Radomira Kova\u010da, Ne\u0111e i Zorana Samard\u017ei\u0107a.
Uporedo s etni\u010dkim \u010di\u0161\u0107enjem, odvijalo se i kulturno brisanje: sve bo\u0161nja\u010dke d\u017eamije u Fo\u010di, njih 17, uklju\u010duju\u0107i i \u010duvenu Alad\u017ea d\u017eamiju pod UNESCO za\u0161titom, sistematski su uni\u0161tene. Ru\u0161evine su potom potpuno uklonjene, da bi se izbrisali svi tragovi bo\u0161nja\u010dke prisutnosti.
Ideolozi ovog genocida, kako navode izvori, bili su pojedinci iz politi\u010dkih i intelektualnih krugova: Vojislav Maksimovi\u0107, profesor knji\u017eevnosti; Velibor Ostoji\u0107, tada\u0161nji ministar informisanja; te Petko \u010can\u010dar, tada\u0161nji predsjednik Vije\u0107a op\u0107ina SRBiH.
Do oktobra 1994. godine, samo kroz KPD Fo\u010da je pro\u0161lo 1.360 Bo\u0161njaka. Cjelokupna operacija etni\u010dkog \u010di\u0161\u0107enja na podru\u010dju Fo\u010de, Gacka i Kalinovika sprovedena je planski: Bo\u0161njaci su otpu\u0161tani s posla, izolovani, a potom masovno deportovani, mu\u010deni i ubijani. U mnogim slu\u010dajevima, kori\u0161teni su kao \u017eivi \u0161tit na rati\u0161tima.
Kao finalni \u010din okupacije, ime grada Fo\u010da zamijenjeno je nazivom \u201eSrbinje\u201c, poku\u0161ajem da se simboli\u010dki izbri\u0161e i posljednji trag bo\u0161nja\u010dkog prisustva u tom kraju.
Zlo\u010dini po\u010dinjeni u Fo\u010di ostaju jedan od najjasnijih primjera genocida u ratu u Bosni i Hercegovini, a borba za pravdu i sje\u0107anje na \u017ertve traje i danas.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
U ranu zoru 7. aprila 1992. godine, Fo\u010du je probudila sirena koja je ozna\u010dila po\u010detak najcrnjeg poglavlja u istoriji ovog grada. Toga jutra, zajedni\u010dke snage JNA, paravojna formacija \u201eArkanovi Tigrovi\u201c, Beli orlovi i lokalne srpske formacije, izvr\u0161ile su napad na policijsku stanicu, \u0161to je bio uvod u organizovani pogrom nad bo\u0161nja\u010dkim stanovni\u0161tvom. Nakon granatiranja \u010dar\u0161ije […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":722,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"iawp_total_views":58,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-723","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-vijesti"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/mozaikzivota.com\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/1000036597.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mozaikzivota.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/723","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mozaikzivota.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mozaikzivota.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mozaikzivota.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mozaikzivota.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=723"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mozaikzivota.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/723\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mozaikzivota.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/722"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mozaikzivota.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=723"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mozaikzivota.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=723"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mozaikzivota.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=723"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}